اقتصاد ایرانی: در گذشته تاثیر نفت بر اقتصاد آمریکا بسیار واضح بود؛ قیمت های بالا تاثیر منفی بر اقتصاد این کشور داشت. با این حال به نظر می رسد این رابطه در سال های اخیر تغییر کرده، مثلا در فاصله سال های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ در حالی که قیمت نفت افت شدیدی را تجربه کرد و در اوایل سال ۲۰۱۶ به کمتر از ۳۰ دلار رسید، سرعت رشد اقتصادی آمریکا نیز به وضوح کم شد.

یا اینکه با وجود دو برابر شدن قیمت نفت از اواسط ۲۰۱۶، اقتصاد آمریکا به سرعت رشد کرده است. وال استریت ژورنال دلیل این تغییرات را تبدیل شدن آمریکا به کشور تولیدکننده نفت می داند و می گوید: «افزایش قیمت نفت به مصرف کننده های نهایی فشار می آورد اما این فشار اقتصادی به طور فزاینده ای با افزایش سرمایه گذاری، تولید و ایجاد اشتغال در بخش انرژی جبران می شود. در حال حاضر چرخه کسب و کار آمریکا به شکل پیچیده و شگفت انگیزی به نوسانات بازارهای نفت گره خورده است.»

خیز آمریکا برای صادرات انرژی

به گزارش دنیای اقتصاد، تولید نفت آمریکا در سال های اخیر رشد چشمگیری داشته است. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، متوسط تولید نفت این کشور امسال ۳/ ۱ میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت و به ۶/ ۱۰ میلیون بشکه خواهد رسید. این مقدار بیشترین سطح تولید سالانه آمریکا از سال ۱۹۷۲ محسوب می شود. علاوه بر این، در چشم اندازهای بلندمدت بازار نفت که از سوی موسسات مختلف منتشر شده، بر تداوم رشد تولیدات این کشور تاکید شده است. بی پی در گزارش چشم انداز بلندمدت خود پیش بینی کرده که در بیش از دو دهه آینده سهم آمریکا در تولید نفت خام و دیگر مایعات نفتی به ۱۸ درصد خواهد رسید. در حالی که این مقدار برای عربستان، کشوری که سال ها بزرگ ترین تولیدکننده نفت جهان محسوب می شد، تنها ۱۳ درصد خواهد بود. در ماه های اخیر نیز تولید نفت آمریکا به بیش از تولید عربستان رسیده است.

از سویی کمبود نفت خام و فرآورده های نفتی آمریکا از ۱۲ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۰۷ به ۴ میلیون بشکه در سال گذشته رسید. همچنین واردات نفت خام این کشور ظرف ۱۰ سال گذشته از بیش از ۱۲ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۰۷ در ماه های اخیر به ۵/ ۲ میلیون بشکه در روز رسیده است. علاوه بر این اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیش بینی کرده که در سال ۲۰۲۹ این کشور صادرکننده خالص نفت و فرآورده های نفتی شود و حتی با در نظر گرفتن دیگر منابع انرژی پیش بینی می شود ۴ سال دیگر آمریکا صادرکننده خالص انرژی خواهد بود.تمام این تغییرات از زمانی آغاز شد که آمریکا به تولید از ذخایر نامتعارف خود دست زد. آمریکا دارای حجم عظیمی از ذخایر نفتی موسوم به شیل است. با این حال تا اوایل دهه ۲۰۰۰ لرزه نگاری، شکست هیدرولیکی و حفاری افقی برای استخراج از این ذخایر، تصویب نشده و تولید از آنها انجام نمی شد.اما با وجود چنین رشد شدیدی در تولید نفت آمریکا، سهم نفت در تولید ناخالص داخلی این کشور به حدود ۷/ ۲ درصد رسیده که تنها کمی از مقدار متوسط آن در سه دهه گذشته بیشتر است و این رقم از میزان سهم نفت در تولید ناخالص داخلی کشورهای نفتی چون عربستان و روسیه بسیار کمتر است. اما نقشی که نفت در نوسانات رشد سالانه ایفا می کند، بسیار بیشتر و مهم تر از سهم آن در اقتصاد است.

نشانه های اقتصاد نفتی

افزایش تولید و صادرات نفت خام آمریکا موجب شد سرمایه گذاران در حوزه انرژی به یکی از اهرم های اساسی برای رشد اقتصادی این کشور و سفارشات کارخانه ای آن بدل شوند.مطالعه اخیر ریچارد نیول، رئیس پژوهشکده Resources For a Future و بریان پرست از دانشگاه دوک نشان می دهد به دو دلیل تولید شیل ۹ برابر بیشتر از نفت های متعارف با افزایش قیمت ها رشد می کند. اول اینکه با افزایش قیمت ها چاه های بیشتری حفر می شود و دوم، بازدهی تولید از هر چاه جدید نیز بیشتر می شود. البته دلیل دوم در طول زمان مزیت خود را از دست می دهد، چراکه نرخ افت تولید در چاه های شیل به مراتب بیشتر از چاه های منابع متعارف است.حفر هر چاه جدید به نوبه خود خیل عظیمی از تقاضا برای پمپ ها و کالاها به خصوص کالاهای فولادی را روانه بازار می کند. البته برعکس آن نیز درست است، کاهش حفاری به کاهش تقاضا برای این نوع کالاها منتهی می شود. راب مارتین، اقتصاددان در بانک آمریکایی UBS نیز بر این باور است که افت شدید سرمایه گذاری در بخش انرژی بعد از شروع کاهش قیمت ها از سال ۲۰۱۴، یک درصد کامل از رشد اقتصادی در سال ۲۰۱۵ و نزدیک به نیم درصد از رشد سال ۲۰۱۶ را کاملا از بین برد. رشد قیمت ها در سال گذشته نیز موجب افزایش ۶/ ۰ درصدی در رشد اقتصادی این کشور شده و آن را به ۵/ ۲ درصد رسانده است.

تضاد تاریخی

رابطه همسوی نفت و رشد اقتصادی در آمریکا که در سال های اخیر رخ داده، در تضاد کامل با الگوی تاریخی رابطه نفت و اقتصاد این کشور است. به طور مثال می توان به تجربه سال ۱۹۹۸ اشاره کرد. در آن سال به دنبال بحران اقتصادی کشورهای آسیایی قیمت نفت افت شدیدی را تجربه کرد و نفت خام آمریکا نیز در بازار نیویورک همراستا با قیمت های جهانی کاهش یافت. WTI از بیش از ۲۲ دلار در هر بشکه در سال ۱۹۹۷ در عرض چند ماه ۵۰ درصد کاهش یافت و در ۱۹۹۸ به حدود ۱۱ دلار بر بشکه رسید. این در حالی است که در این شرایط رشد اقتصادی آمریکا به حدود ۵ درصد رسید. در سال ۲۰۰۸ نیز رشد شدید قیمت نفت در شرایطی که اقتصاد آمریکا از بحران مسکن رنج می برد، افت اقتصادی این کشور را تشدید کرد. در جولای ۲۰۰۸ قیمت نفت به بیش از ۱۴۵ دلار بر بشکه رسید. این موضوع در کنار بحران مسکن در آمریکا موجب شد رشد اقتصادی این کشور برای اولین بار از سال ۱۹۸۲ منفی شود.

بررسی های راب مارتین، اقتصاددان UBS همچنین نشان داد که نفت تاثیر زیادی در سفارش های تولیدات کارخانه ای آمریکا داشته است. در اواخر سال ۲۰۱۵ یعنی زمانی که قیمت نفت نزدیک به کف ۱۳ ساله خود قرار داشت، حمل و نقل کالاهای تولیدی به ویژه کالاهایی مانند محصولات فلزی و ماشین آلات سنگین نزدیک به ۱۲ درصد نسبت به مدت مشابه سال پیش از آن افت کرده بود. همچنین با افزایش قیمت نفت، میزان حمل و نقل این کالاها که نشان از افزایش سفارش فروش آن دارد در اواخر سال گذشته میلادی نزدیک به ۹ درصد رشد کرد. تولیدکنندگان کالایی آمریکا همچنین از بهبود فعالیت تولیدکنندگان نفت خارجی نیز بهره مند می شوند. طبق بررسی های UBS، از اواسط سال ۲۰۱۶ تا اواسط سال گذشته میلادی، بیش از نیمی از رشد اشتغال در زمینه تولید کالا در منطقه تگزاس، جایی که حوزه بزرگ نفت شیل به نام پرمیان قرار دارد، رخ داده است. اما از اواسط سال ۲۰۱۷ این اثر متعادل تر شده چرا که تاثیر افزایش سرمایه گذاری و ایجاد اشتغال در حوز نفت به دیگر حوزه های اقتصادی آمریکا سرایت کرده است. با این حال راب مارتین پیش بینی می کند که رشد سرمایهگذاری در نفت ۰.۱ رشد ۲.۹ درصدی اقتصاد آمریکا را به خود اختصاص خواهد داد. بنابراین نفت همچنان سهم بسیار اندکی در اقتصاد آمریکا دارد هرچند که نقش متفاوتی نسبت به گذشته ایفا می کند.

هرچند که هنوز افزایش قیمت نفت هزینه مصرف کنندگان نهایی را افزایش می دهد اما این افزایش هزینه ها با افزایش سرمایه گذاری، تولید و اشتغال جبران می شود. با این حال برخی کارشناسان همچنان نسبت به رشد شدید قیمت نفت هشدار می دهند. باب مک نالی مدیرعامل شرکت مشاوره ای Rapidan Energy Group، نسبت به افت شدید سرمایه گذاری در نفت هشدار داده و می گوید: «کاهش سرمایه گذاری ها در بالادست نفت می تواند قیمت نفت خام را به بیش از ۱۰۰ دلار بر بشکه و بهای بنزین را به حدود ۴ دلار برای هر گالن برساند. » بنابراین باید گفت نفت هنوز قابلیت خود را برای ضربه زدن به اقتصاد آمریکا از دست نداده است. اما ظرفیت جدیدی برای کمک به اقتصاد این کشور یافته است.

منبع خبر: http://www.ireconomy.ir/fa/page/33824/%DA%86%D8%B1%D8%AE%D8%B4+%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C+%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF+%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7.html