اقتصاد ایرانی: هر چند که در دنیای تجارت نقش سرمایه گذاری خارجی در رشد و شکوفایی اقتصاد برای هیچ کشور قابل انکار نیست اما بی ثباتی برخی دولت ها در اعمال سیاست های پولی و مالی در کنار تحریم های یکجانبه دهه های گذشته موجب شده تا رتبه ایران در جذب سرمایه گذاری در سطح بین المللی چندان مطلوب نباشد.
به گزارش ایرنا، ایران از حیث ظرفیت سرمایه گذری بالاتر از کشورهای برزیل و ترکیه در رده ۵۱ قرار گرفته اما از لحاظ جذب سرمایه خارجی در بین ۱۴۱ کشور دنیا جایگاه ۱۱۰ را به خود اختصاص داده است.

** مولفه های تاثیر گذار بر سرمایه گذاری خارجی

کارشناسان حوزه اقتصادی، مشوق ها و موانع سرمایه گذاری خارجی را براساس چهار مولفه «سیاستگذاری اقتصادی» مانند ثبات اقتصادی و میزان ریسک سرمایه گذاری، «ساختار اقتصادی» مانند زیر ساخت هایی نظیر راه ها، بنادر و سیستم های ارتباطی، «تشویقی و حمایتی» مثل معافیت های مالیاتی و اعطای یارانه و «عوامل جغرافیایی و سیاسی» دسته بندی کرده اند.
در این زمینه و با توجه به اینکه سرمایه گذاران و شرکت های چند ملیتی بیشتر تمایل دارند تا در کشورهایی سرمایه گذاری نمایند که عضو سازمان تجارت جهانی باشد، نخستین شرط حضور سرمایه گذار، اعتبار بین المللی اقتصاد یک کشور است. زیرا عدم اطمینان و بی ثباتی سیاسی و اقتصادی می تواند یکی از دلایل اصلی عدم موفقیت در جذب سرمایه گذاری خارجی باشد.
علاوه بر متغیرهای یادشده، نرخ تعرفه و شاخص اسمی دستمزد و انباشت سرمایه داخلی از جمله عوامل دیگری هستند که برسرمایه گذاری خارجی تاثیر مستقیمی دارد. سویه دیگر از مشوق برای حضور سرمایه گذاری خارجی در کشور شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مناسب است.

** سرمایه گذاری خارجی و روند کند در ایران 

«حسن روحانی» رییس جمهوری در جمع پرشور راهپیمایان ۲۲ بهمن ماه مردم اعلام کرد: جذب میلیاردها دلار سرمایه خارجی مستقیم و پیشرفت های گسترده در حوزه نفت و گاز بویژه در میدان های مشترک،به معنای توانمندی اقتصاد کشور ماست.
هر چند که پس از این سخنان رییس جمهوری برخی با آن را بیشتر یک وعده تلقی کردند اما آمار سرمایه گذاری خارجی در ایران نشانگر آن است کشور ما در شرایط کنونی با وجود ظرفیت های فراوان، توانایی فراوانی برای جذب سرمایه گذاری خارجی دارد که مورد غفلت واقع شده است.
برخی کارشناسان رویگردانی سرمایه گذاران خارجی از ظرفیت های ایران را ناشی از خط و مشی دولت های نهم و دهم می دانند. در این زمینه سیاست دولت نهم و دهم در تعاملات بین المللی و تحریم های یکجانبه غرب موجب شد تا میزان سرمایه گذاری خارجی در ایران به نسبت دیگر دولت ها کاهش پیدا کند.
البته ضعف ایران در جذب سرمایه گذاری تنها به مربوط به تحریم نبود بلکه در آن دوران اعتبار شاخص های چهارگانه جذب سرمایه گذاری، تحت تاثیر سیاست های خاص دولت های نهم و دهم در قرار داشت تا جایی که ثبات پولی و بانکی ایران در آن هشت سال تحت تاثیر گفتمان «محمود احمدی نژاد» رییس جمهوری بود.
شرایط نامناسب اقتصاد در داخل و اعمال تحریم های یکجانبه غرب موجب شد تا شاخص میزان ریسک پذیری سرمایه در ایران که مهمترین شاخص جذب سرمایه خارجی و اعتبار هر کشور در این زمینه محسوب می شود در واپسین سال های دولت دهم به هفت رسید که مختص کشورهای جنگ زده است.
این افت شاخص موجب شد در سال ۲۰۱۳ تنها سه پروژه در کشور با سرمایه گذاری خارجی راه اندازی شود که خروجی اشتغال آنها تنها ۳۵۳ شغل بود. این آمار در سال ۲۰۱۴ به هشت پروژه و در سال ۲۰۱۵ به ۹ پروژه با میزان اشتغال ۵۴۱ نفر رسید.
روند کند سرمایه گذاری در ایران تا پیش از از امضای توافقنامه هسته ای «برجام» ادامه داشت اما پس از امضای این توافقنامه، در سال ۲۰۱۶ و در کمتر از شش ماه، ۲۲ پروژه داخلی با سرمایه گذاری خارجی شروع به کار کرد که این پروژه پنج هزار و ۳۷۹ شغل ایجاد کردند.
همچنین سهم سرمایه گذاری خارجی در تولید ناخالص داخلی که در سال ۲۰۰۲ به بالاترین میزان خود یعنی سه درصد رسیده بود در سال ۲۰۱۲ هشت دهم درصد بود. در این دوران همچنین به خاطر تحریم های بانکی ایران معالات پولی کشور با مشکل مواجه بود فعالیت های ایران در جامعه جهانی ارتباطات مالی بین بانکی «سوئیفت » تحریم کردند
با آغاز اجرای برجام، درهای اقتصاد کشور به سوی جهانیان برای تعامل سازنده و همکاری های مشترک گشوده شد که فقط در سال ۱۳۹۵ هیات سرمایه گذاری خارجی ۹ میلیارد و ۱۷۵ میلیون و ۵۸۶ هزار دلار سرمایه گذاری مصوب در استان ها به تصویب رسانده است.

** برجام و آغاز رشد سرمایه گذاری خارجی

روند رو به رشد سرمایه گذاری داخلی در ایران موجب شد تا براساس گزارش مرکز تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) ایران در سال ۲۰۱۶ با رشد ۶۴ درصدی در سرمایه گذاری خارجی مواجه باشد. با ثبت این رقم، ایران توانست وضعیت خود را به زمان پیش از تحریم ها نزدیک کند.
همچنین در سال های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ مطابق گزارش سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی (OECD) ریسک سرمایه گذاری در کشور ایران از هفت به ۶ و در نهایت به پنج رسید. این رتبه در حالی در دولت دهم به ۷ یعنی شاخص کشورهای جنگ زده رسیده بود که در پایان دولت اصلاحات شاخص ریسک پذیری اقتصاد ایران به چهار رسیده بود.
توافق هسته ای ایران به شش کشور درگیر در پرونده هسته ای ایران و برداشتن تحریم های مربوط به برنامه هسته ای موجب شکل گیری موج جدیدی از تعاملات بین المللی شد که اقتصاد کشور نیز از این تعاملات بی بهره نماند.
با رفع تحریم های بانکی، نفت و کشتیرانی کشور ایران در سه مولفه از چهار مولفه تاثیر گذار بر جذب سرمایه گذاری گام مهمی برداشت زیرا نخست مشکلات بانکی را حل کرد و در ادامه با برداشته شدن تحریم کشتی رانی سهولت دسترسی به ایران فراهم شد. مجموع دو عامل فوق موجب شد تا میزان ریسک سرمایه گذاری در کشور در چهار سال گذشته از ۷ به ۵ برسد.
در کنار این عوامل نباید از نقش دیپلماسی تدبیر و امید در جهت اعتماد سازی بین المللی چشم پوشی کرد؛ دیپلماسی تعاملی که رهبر انقلاب از آن به عنوان «نرمش قهرمانانه» در عرصه های بین المللی یاد کردند.
دولت تدبیر و امید با علم به اینکه یکی از مهمترین محرک های جذب سرمایه گذاری خارجی ثبات مدیریت پولی و بانکی کشور است با انتخاب تیم مجرب برای کارگروه اقتصادی کابینه توانست پس از چند سال یک ثبات نسبی در این بخش ایجاد کند زیرا تا پیش از این تصمیم های دولت موجب تغییر پی درپی سیاست های دستوری مالی و پولی در کشور و در نتیجه رشد و سقوط یکباره شاخص های کلان اقتصادی موجب افزایش ناامنی بازار ایران برای سرمایه گذاران خارجی و بی اعتمادی آنها شد.
همان گونه که عنوان شد در شرایط کنونی و در حالی که کشور در حوزه اقتصادی در شرایط حساسی به سر می برد جذب منابع عظیم مالی برای رونق صنایع و بخش های مختلف تنها با ابزار دیپلماسی اقتصادی میسر است ابزاری که در سایه گفتمان تعامل دولت تدبیر و امید روندی امیدوار کننده را در پیش گرفته است.
اگر چنین روندی در آینده ادامه یابد و گفتمان تعاملی درسیاست خارجی به گفتمان غالب کشور تبدیل شود به یقین ایران به مکانی مناسب برای کسب و کار بین المللی تبدیل شده و سرمایه گذاران نسبت به امنیت سرمایه خود اطمینان حاصل می کنند.

منبع خبر: http://www.ireconomy.ir/fa/page/33691/%D8%AC%D9%87%D8%B4+%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86+%D8%AF%D8%B1+%D8%AC%D8%B0%D8%A8+%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87+%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C.html