اقتصاد ایرانی: محمدمهدی بهکیش می گوید: این انتقاد به دولت وجود دارد که تکلیف خود را با اقتصاد روشن نمی کند. به نظرم اکنون دیگر فرصت آن رسیده که پاسخ دهد آیا می خواهد اقتصاد را رقابتی کند. اگر بله باید به آزادسازی قیمت ها از جمله قیمت گاز تن دهد.

به گزارش ایسنا، محمدمهدی بهکیش که در جمع فعالان بازار سرمایه در کارگزاری بانک کشاورزی سخن می گفت درباره اقتصاد ایران توضیح داد: اقتصاد ایران در شرایط کنونی وضعیتی دارد که یا باید به همین روند ادامه دهد یا به سمت رقابتی شدن پیش رود. ادامه وضعیت موجود با کاهش رشد اقتصادی و افزایش بیکاری همراه خواهد بود و راه دیگر یعنی رقابتی شدن نیز وجود دارد که گرچه مشکلات خاص خود را به همراه خواهد داشت ولی در افق بلندمدت امکانات خوبی را در اختیار افراد جامعه قرار می دهد.

او در بخشی از سخنانش به وضعیت سرانه تولید ناخالص داخلی اشاره کرد و گفت: اگر وضعیت ایران را در سال ۱۹۷۹ که انقلاب شد را اکنون بررسی کنیم، آن را با کشورهایی مانند ترکیه و کره مقایسه کنیم، می بینیم گرچه در سال انقلاب اسلامی هر سه وضعیت یکسانی داشتیم، ولی به تدریج ما از رقبای خود عقب افتاده ایم.

بهکیش همچنین درباره وضعیت رشد، تورم و نقدینگی در اقتصاد ایران گفت: بررسی وضعیت گذشته اقتصاد ایران نشان می دهد که اقتصاد ما همواره درگیر نوسانات شدید بوده و شاخص های کلان، ثبات نداشته است. این در حالی است که تقریبا این مسائل در کشورهای دیگر برطرف شده است.

او درباره وضعیت تورم و نقدینگی در دولت حسن روحانی گفت: در دولت روحانی تورم کاهش پیدا کرد و رشد نقدینگی نیز تا حدی کنترل شد و رشد اقتصادی نیز گرچه در دو سال اول منفی بود ولی در سال ۱۳۹۵ رشد اقتصادی بالایی تجربه کردیم که البته آن هم رشد واقعی در اقتصاد  نبود بلکه این امکان فروش نفت و میعانات گازی بود که برای ما فراهم شد و از قبل آن رشد اقتصادی حاصل شد.

این اقتصاددان پیشکسوت درباره وضعیت رشد اقتصادی در گذشته ایران اظهار کرد: بررسی ها نشان می دهد که در دوره جنگ چند سال رشد منفی را تجربه کردیم و این وضعیت بهبود چندانی نیافت تا دولت اصلاحات به رشد اقتصادی قابل توجهی دست پیدا کردیم ولی در دولت احمدی نژاد علی رغم درآمدهای گزاف در دو سال آخر رشد منفی تجربه کردیم که نتایج آن را در دولت یازدهم دیدیم.

وی درباره نرخ ارز نیز چنین توضیح داد: متاسفانه نرخ ارز در دولت های زمان جنگ، هاشمی و احمدی نژاد با نوسانات شدیدی روبرو بوده است و جهش های قابل توجهی را در ادوار مختلف تجربه کرده است با این حال در دولت حسن روحانی ارز با شیب ملایمی افزایش یافت و ما امیدواریم که ادامه پیدا کند.

بهکیش در بخشی از سخنانش درباره درآمد ملی توضیح داد: همانطور که می دانید اگر قرار باشد درآمد ملی افزایش پیدا کند یا باید مصرف بالا رود یا سرمایه گذاری افزایش پیدا کند یا صادرات بیشتر شود یا دولت خرج بیشتری کند. در غیر این صورت طبق فرمول تاثیری در درآمد ملی ایجاد نخواهد شد.

وی توضیح داد: درباره صادرات باید بگویم که همواره در اقتصاد ایران با مشکل کمبود صادرات محصولات غیرنفتی روبرو بوده ایم. در دولت احمدی نژاد صادرات نفتی ما به شکل محسوسی افزایش یافت ولی این صادرات اشتغالزا نیست و بررسی ها نشان می دهد که صادرات اشتغالزا در ایران همواره در حال کاهش بوده است.

صادرات غیرنفتی در سال ۱۳۹۵ در مقایسه با سال ۱۳۹۴ نشان می دهد میعانات گازی به خاطر افزایش تولید نفت افزایش یافته است و از ۴.۶ میلیارد دلار سال ۱۳۹۴ به ۷.۳ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۵ رسیده ایم. ولی آنچه که اشتغال ایجاد می کند، صادرات بخش صنعتی است که متاسفانه در سال ۱۳۹۵ نسبت به سال ۱۳۹۴ کاهش یافته است.

علی رغم از بین رفتن بخش عمده ای از تحریم ها صادرات صنعتی ما همچنان افزایش نیافته است که این موضوع نشان می دهد که کالاهای تولید شده یا قیمت مناسبی ندارند یا کیفیت متناسب با بازارها ندارند. در هر صورت اگر نتوانیم تولید کالاهای صادراتی را افزایش دهیم نمی توانیم از بعد صادرات در درآمد ملی کشور تاثیر مثبتی بگذاریم.

او همچنین به صادرات خدمات اشاره کرد و گفت: صادرات خدمات نیز در سال ۱۳۹۵ نسبت به سال ۱۳۹۴، ۱۳ درصد کاهش یافته است و بررسی صادرات ریلی، جاده ای و ترانزیتی نشان می دهد که صادرات همه این بخش ها منفی بوده است.

او درباره وضعیت سرمایه گذاری نیز گفت: بررسی وضعیت سرمایه گذاری در گذشته نیز نشان می دهد که در دولت احمدی نژاد با خروج سرمایه از کشور مواجه شدیم که در دولت روحانی نیز این وضعیت چندان بهبود نیافت. در ۱۰ سال اخیر به غیر از یک سال همه ساله با خروج سرمایه روبرو بوده ایم و این موضوع در درآمد ملی تاثیر منفی گذاشته است.

او همچنین درباره مصرف خانوار نیز توضیح داد: بررسی ها نشان می دهد که متوسط درآمد خانوار شهری از سال ۱۳۸۶ تا سال ۱۳۹۲، ۲۲ درصد و درآمد خانوار روستایی طی همین سال ها ۳۷ درصد کاهش پیدا کرده است. در نتیجه سطح تقاضای خانوار ایرانی در سال ۱۳۹۲ معادل سال ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ بوده است که این نشان می دهد که قدرت خرید مردم طی ۱۰ سال کاهش هم یافته است.

بهکیش تصریح کرد: طبق آنچه گفتم وقتی مصرف داخلی کشور مانند سال ۱۳۸۰ است سرمایه خارج شده و صادرات کالا و خدمات مناسب نیست چگونه می توان انتظار افزایش درآمد ملی داشت.

او افزود: البته پیش بینی های صندوق بین المللی پول نشان از آن دارد که از سال ۲۰۱۸ سرمایه گذاری در ایران با شیب ملایمی افزایش خواهد یافت و پیش بینی می کنم بخش عمده ای از این افزایش در نفت و گاز رقم بخورد.

او در بخشی از سخنانش درباره کانون های بحران زا در اقتصاد ایران توضیح داد: فساد و قاچاق، غیررقابتی بودن اقتصاد، استهلاک سرمایه وضعیت نظام بانکی، آب، عدم اطمینان به آینده (روابط بین الملل) بزرگترین بحران هایی است که اقتصاد ایران با آن روبرو است.

او این انتقاد را به دولت روحانی وارد کرد که ما به دولت این نقد را هم داریم که تکلیف خود را روشن نمی کند که با اقتصاد می خواهد چه کند. با حرف کلی که نمی شود مملکت را اداره کرد. آیا می خواهد اقتصاد را رقابتی کند. اگر می خواهد اقتصاد رقابتی شود باید قیمت محصولات از جمله قیمت گاز را آزاد کند. پیگیری تمام وضعیت های برنامه توسعه نشان می دهد که فقط در یک دوره و آن هم در برنامه سوم توسعه که مسعود نیلی معاون سازمان برنامه و بودجه بود، برنامه اقتصادی روند رقابتی شدن را پیش گرفت به صورت قدم به قدم در آن برنامه مشخص شده بود که چگونه گام به گام به سوی اقتصاد رقابتی پیش برویم که البته آن برنامه اجرا نشد و بعد از آن هم دیگر در هیچ برنامه ای به سمت و سوی رقابتی شدن پیش نرفتیم و اکنون هم اگر بخواهیم دوباره آن را پیش بگیریم باید به برنامه سوم برگردیم.

بهکیش بخشی از سخنانش را به بازار سرمایه پرداخت و گفت: بازار سرمایه رقابتی ترین بازار جهان است که منابع در آن بسیار متحرک است. بازار سرمایه همچنین ده ها برابر سریع تر از بازارهای دیگر کار می کند و به تصمیمات دولت بسیار حساس است. افرادی به بازار سرمایه جذب می شوند که قابلیت نشان دادن عکس العمل سریع را دارند و فعالان در این بازار نوسانات را به عنوان یک اصل پذیرفته اند.

وی در خصوص بازار سرمایه ایران گفت: بازار سرمایه در ایران باید فعال شود چون پتانسیل رقابتی و فعال شدن را دارد. ولی با این حال بازار سرمایه در ایران اشکالات اساسی دارد. ابتدا این که در آن رانت اطلاعاتی وجود دارد و دیگر اینکه اشکالاتی دارد مانند اینکه امکان جذب سرمایه گذاری، جذب تکنولوژی در آن پایین است و مثلا نمادها به صورت طولانی مدت بسته می شود و با مشکلاتی مانند نبودن شفافیت و افشای اطلاعات روبرو است.

او برای برطرف شدن مشکلات سرمایه به مواردی مانند فشار فعالان بازار سرمایه به سازمان بورس برای جلوگیری از بستن طولانی مدت نمادها اشاره کرد و گفت: تصحیح ساختارهای بازار، پیوستن به نظام حسابداری بین المللی چونIFRS از جمله اقدامی است که باید در بازار سرمایه انجام گیرد.

منبع خبر: http://www.ireconomy.ir/fa/page/30696/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA+%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81+%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF+%D8%B1%D8%A7+%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86+%DA%A9%D9%86%D8%AF.html