به گزارش بنکر (Banker)، این مسئله در حالی رخ داد که ‌‌سوئیفت به عنوان یک پیام‌رسان بین‌بانکی اروپایی نباید از تحریم‌های امریکا پیروی می‌کرد. این شرایط سبب شد تا توجه‌ها به راهکارها برای فرار و دور زدن تحریم‌ها شروع شود که با توجه به قطع دسترسی و محدودیت بانک‌های ایرانی در این زمینه، در دولت تصمیم گرفته شد تا پیام‌رسان مالی برای مراودات بانکی ایجاد و از آن استفاده شود. در همین راستا نیز بانک مرکزی اقدام‌هایی برای ادامه روابط بانکی خارجی در دستور کار قرار داد و سامانه‌ای برای از بین بردن اثر تحریم سوئیفت و آمادگی نظام بانکی تهیه و راه‌اندازی شد.
روسیه علاوه‌بر اینکه یکی از شریکان اقتصادی و سیاسی مهم ایران به شمار می‌رود، ارزش قابل‌توجهی از تجارت خارجی با ایران را به خود اختصاص داده که بر همین اساس، ادامه همکاری و مبادلات اقتصادی برای طرف‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. بر همین اساس، با توجه به محدودیت‌های اعمال‌شده بر اثر تحریم‌های امریکا توافق‌هایی میان دو طرف حاصل شد تا سامانه‌ای به عنوان جایگزین سوئیفت تهیه شود. در این باره یوری اوشاکوف، دستیار و لادیمیر پوتین با تاکید بر اینکه ایران و روسیه تدابیری را برای گسترش پرداخت‌های مالی به صورت مستقیم و استفاده از ارزهای مالی اتخاذ خواهند کرد، گفته است: دو کشور به دنبال همکاری سامانه انتقال پیام‌های مالی روسی و سامانه مالی ایرانی سپام به عنوان جایگزین سوئیفت برای رفع اثرات تحریم هستند. دستیار رئیس‌جمهوری روسیه تاکید کرده بود در سال ۲۰۱۸ حجم مبادلات بازرگانی کشورهای نام‌برده با ۲ درصد رشد به ۱.۷ میلیارد دلار رسید و در ۶ ماه نخست امسال با افزایش ۱۷ درصدی به ۱.۱ میلیارد دلار رسیده است.
به هر حال ارائه این اطلاعات از سوی مقامات روسی در حالی نشان از این داشت که روند اتصال سامانه‌های بانکی ایرانی به سامانه‌های روسی به صورت جدی در حال پیگیری است و می‌توان انتظار داشت که بعد از اتصال سپام به عنوان سامانه پیام‌رسانی الکترونیکی مالی ایران به شبکه پیام‌رسانی بانکی روسیه، پروژه چندین ساله و معطل اتصال شبکه شتاب ایران به شبکه «میر» روسیه به سرانجام برسد که رئیس کل بانک مرکزی در تازه‌ترین خبرها ضمن تاکید بر توسعه روابط بانکی بین ایران و روسیه از برقراری ارتباط بانکی دو کشور بدون سوئیفت خبر داده است.


برقراری ارتباط بانکی ایران و روسیه با سپام
رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه در جریان دیدار رئیسان‌جمهوری ایران و روسیه، ضمن انجام مذاکرات بانکی، توسعه و ارتقای روابط بانکی دوکشور از موضوع‌های مهم دیدار بود، تاکید کرد ارتباط بانکی ایران و روسیه از طریق پیام‌رسان روسی و سپام بانک مرکزی بدون نیاز به سوئیفت برقرار شده است.
به گزارش روابط‌عمومی بانک مرکزی، عبدالناصر همتی با اشاره به عضویت اخیر ایران در اتحادیه اوراسیا، گفت: امکان استفاده از این سامانه برای مبادلات تجاری بین کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا می‌تواند به توسعه مبادلات تجاری بین کشورهای عضو اتحادیه کمک شایانی کند. وی گفت: در جریان دیدار رئیسان‌جمهوری ایران و روسیه، ضمن انجام مذاکرات بانکی، توسعه و ارتقای روابط بانکی دو کشور از موضوع‌های مهم دیدار بود. رئیس کل بانک مرکزی گفت: طرف‌ها به سقوط تدریجی نقش دلار در روابط اقتصادی جهان به دلیل سیاست‌های امریکا اشاره و بر انجام مبادلات تجاری بر مبنای پول ملی دو کشور تاکید کردند.


سپام چیست؟
سپام ( SEPAM)، سامانه پیام‌رسانی الکترونیکی مالی است که کارکردی شبیه به سوئیفت دارد و به سفارش بانک مرکزی ایران از سوی شرکت خدمات انفورماتیک به منظور استفاده در شرایط تحریم ایران از سوی سوئیفت تهیه شده تا جایگزین سوئیفت برای ادامه روابط بانکی شود؛ این سامانه به عنوان پیام‌رسانی بانکی و ‌‌‌زیرساخت حیاتی تبادلات ارزی کشور و همین‌طور تبادلات بین بانکی را مدیریت می‌کند و با پروتکل سوئیفت تطابق کامل دارد.
آن‌گونه که بانک مرکزی در معرفی سپام به عنوان یک سامانه پیام‌رسان الکترونیکی مالی تاکید دارد‌، قرار است تمام شبکه‌های بانکی را با آن تحت پروتکل‌های استاندارد مبادلات مالی به یکدیگر متصل و ارتباطات، مکاتبات و مراودات میان بانک‌ها و بانک مرکزی را به صورت الکترونیکی و امن میسر کرد و ابزارهای نظارتی بانک مرکزی بر این مراودات روی آن قابل اجرا‌ست.
با استفاده از سپام نه‌تنها برای نخستین‌بار، یک زیرساخت پیام‌رسانی واحد مالی ملی در کشور برای تمام مراودات مالی عمده بانک‌ها مانند اعتبارات اسنادی ارزی و ریالی، ضمانتنامه‌های ارزی و ریالی، حواله‌های ارزی، مکاتبات، استعلام‌ها و مذاکرات از طریق یک شبکه واحد پیام‌رسانی قابل انجام بوده، بلکه امکان اتصال به بانک‌های خارجی را می‌توان به گونه‌ای برقرار کرد که بدون بکارگیری امکانات موسسه سوئیفت و نگرانی‌های مربوط به آن، با زبانی مشترک و آشنا، تعاملات مالی با آخرین فناوری‌های موجود انجام ‌شود.
در حالی شبکه پیام‌رسان شبه‌سوئیفت با هدف فعال‌سازی پیمان‌های پولی و دور زدن بخشی از تحریم‌های امریکا، شکل عملیاتی به خود گرفته که باید دید، اتصال سپام به شبکه داده‌های مالی روسیه، چقدر می‌تواند کمک‌رسان مراودات باشد. در این میان، کارشناسان بر این باورند که این اقدام می‌تواند در راستای دوری از تحریم‌های امریکا، زمینه مراودات مالی ایران را در قالب آن تاحدی ایجاد کند.


گامی در راستای توسعه تعاملات بین‌المللی
سید حسین سلیمی، نایب‌رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران و صاحب‌نظر در حوزه پولی در این باره در گفت‌وگو با صمت با تاکید بر این موضوع که هر اقدامی که زمینه تعاملات مالی و تجاری ایران را با سایر کشور‌ها افزایش دهد می‌تواند اقدام مثبتی تلقی شود، افزود: محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، سبب شده تا فعالان اقتصاد‌ و تاجران و بازرگانان کشور، در امر تجارت و صادرات و نقل و انتقال‌های پولی‌شان با مشکلات و موانع زیادی روبه‌‌رو شوند که هر دریچه‌ای که به روی بازرگانان ایرانی باز شود می‌تواند یک گام مثبت برای بهبود شرایط و رونق اقتصاد کشور باشد.
او با بیان اینکه اتصال سپام به شبکه داده‌های مالی روسیه می‌تواند یک کمک‌رسان در مراودات مالی و تجاری دو کشور به شمار‌اید و زمینه دور زدن بخشی از تحریم‌ها را فراهم کند، افزود: اگر این سامانه بتواند در این زمینه راهگشا باشد، از آن می‌توان برای توسعه تعاملات کشور با سایر کشورها نیز بهره برد و بحث نقل و انتقال‌های پول و کالا را از این طریق تسهیل کرد.
این کارشناس با تاکید بر این موضوع که این سامانه آن‌طور که گفته می‌شود می‌تواند امکان اتصال به بانک‌های خارجی را بدون بکارگیری از امکانات سوئیفت که استفاده از آن برای ما با محدودیت روبه‌رو است، با یک زبان مشترک و از طریق پیمان‌های پولی فراهم کند، افزود: اگر‌چه استفاده از پیمان‌های پولی به دلیل تبدیل پول‌ها، هزینه‌ای را به صادرکنندگان و تاجران کشور تحمیل می‌کند اما به هر حال یک مسیر راهگشاست که در شرایط فعلی تحریم‌ها می‌توان از این فرصت استفاده کرد.
به گفته سلیمی، هر چه دریچه‌ها به سوی کشورهای هدف که روابط تجاری مناسبی با کشور دارند بازتر شود و بتوان از این طریق مشکلات خرید و فروش کالا و نقل و انتقال پول را که درحال‌حاضر به یکی از معضلات اصلی ‌بازرگانان کشور تبدیل شده را رفع کرد، می‌تواند اتفاق خوبی باشد که در حال تحقق است.


یک الگوی جدید برای نقل و انتقال‌های غیر‌دلاری
علی صادقین، کارشناس اقتصاد نیز در این زمینه در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه سامانه سپام که مدت‌هاست درباره سازکار اجرایی آن صحبت می‌شود، سامانه‌ای مشابه با اینستکس جدید است که می‌تواند زمینه مراودات مالی روسیه و اوراسیا را با نظام بانکی ایران مرتبط کند، افزود: اما اینکه اتصال سپام به شبکه‌ داده‌های مالی روسیه، چقدر می‌تواند کمک‌رسان مراودات این کشور‌ها باشد، موضوعی است که باید در عمل آن را بررسی کرد.
او ادامه داد: اما موضوعی که وجود دارد این است که اگر بپذیریم این سامانه می‌تواند زمینه نقل و انتقال غیردلاری مربوط به کالاها و خدمات و مبادلات را بین ایران و روسیه فراهم کند و کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا هم می‌توانند به این سامانه بپیوندند، این سامانه می‌تواند یک الگوی جدیدی برای نقل و انتقال‌های غیر‌دلار‌ی با کشورهایی باشد که تمایل دارند در سبد ارزی‌شان به جز دلار با سایر ارزها مبادله کنند.
این کارشناس با بیان اینکه بر اساس این الگو می‌توان یک بلوک تجاری غیر‌دلاری جدیدی را تعریف کرد که بر اساس آن دلار به‌تدریج از مبادلات تجاری برخی از کشورها حذف شود که این موضوع در نهایت گامی در راستای دور زدن بخشی از تحریم‌ها خواهد بود، یادآور شد: به هر حال، تحقق این اهداف بستگی به عملکرد فعالیت این سامانه دارد که اگر در آینده نتایج آن مثبت بود می‌توان با توسعه آن به اهداف مثبت دیگری در زمینه تعامل تجاری و مالی با سایر کشورها دست یافت.
صادقین با بیان اینکه بهره‌گیری از این الگو در رابطه با ‌چین هم می‌تواند ممکن شود، یادآور شد: از آنجا که چین روابط تجاری بسیار گسترده‌ای با ایران و روسیه دارد، استفاده از سامانه پیام‌رسان‌ الکترونیکی مالی به طور احتمالی با چین هم امکان‌پذیر و موفقیت‌آمیز باشد اما به هر حال، ابعاد این موضوع را باید در عمل سنجید.

منبع خبر: http://banker.ir/news/255316/گام-بعدی،-توسعه-روابط‌-بانکی-با-اوراسیا